Τετάρτη, 24 Απριλίου 2019

Στερεό μεταλλικό πυρήνα σχεδόν ίδιου μεγέθους με αυτόν της Γης έχει ο πλανήτης Ερμης

 






Φωτογραφία: ΝASA /Johns Hopkins University



Οι επιστήμονες γνώριζαν εδώ και καιρό ότι η Γη και ο Ερμής διαθέτουν μεταλλικούς πυρήνες. Όπως και η Γη, ο μικρότερος και κοντινότερος στον Ήλιο πλανήτης του ηλιακού μας συστήματος διαθέτει ένα εξωτερικό πυρήνα από υγρό μέταλλο, ενώ υπήρχαν αμφιβολίες για το αν έχει επίσης στερεό μεταλλικό πυρήνα και πόσο μεγάλο.

Τώρα, αναλύοντας τις γεωδαιτικές παρατηρήσεις του σκάφους Messenger της Αμερικανικής Διαστημικής Υπηρεσίας (NASA), οι επιστήμονες εκτιμούν ότι ο Ερμής διαθέτει πράγματι ένα στερεό εσωτερικό μεταλλικό πυρήνα και μάλιστα αυτός έχει σχεδόν το ίδιο μέγεθος με τον αντίστοιχο στερεό σιδερένιο πυρήνα της πολύ μεγαλύτερης Γης.

Ο Ερμής, σύμφωνα με τους επιστήμονες, θυμίζει λιγάκι μπάλα κανονιού, αφού ο μεταλλικός πυρήνας του καταλαμβάνει σχεδόν το 85% του όγκου του πλανήτη. Ο μεγάλος πυρήνας -τεράστιος σε σχέση με άλλους βραχώδεις πλανήτες του ηλιακού μας συστήματος- αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα μυστήρια του Ερμή.

Οι ερευνητές, με επικεφαλής τον επίκουρο καθηγητή Αντόνιο Τζένοβα του Πανεπιστημίου Σαπιέντσα της Ρώμης και πρώην ερευνητή του Κέντρου Διαστημικών Πτήσεων Goddard της NASA, που έκαναν τη σχετική δημοσίευση στο περιοδικό γεωφυσικής "Geophysical Research Letters", εκτιμούν ότι η στερεά σιδερένια «καρδιά» του Ερμή έχει διάμετρο περίπου 2.000 χιλιομέτρων και καταλαμβάνει το ήμισυ του πυρήνα, ο οποίος -μαζί με το λιωμένο τμήμα- έχει συνολική διάμετρο 4.000 χιλιομέτρων. Συγκριτικά, η Γη εκτιμάται ότι έχει ένα στερεό μεταλλικό πυρήνα διαμέτρου 2.400 χιλιομέτρων, που αποτελεί λίγο πάνω από το ένα τρίτο του συνολικού πυρήνα της.

«Το εσωτερικό του Ερμή είναι ακόμη ενεργό εξαιτίας του λιωμένου πυρήνα που τροφοδοτεί το αδύναμο -σε σχέση με το γήινο- μαγνητικό πεδίο του πλανήτη», δήλωσε ο Τζένοβα.

Το σκάφος Messenger είχε τεθεί σε τροχιά γύρω από τον Ερμή τον Μάρτιο του 2011 και είχε περάσει τέσσερα χρόνια μελετώντας τον από κοντά, κατεβαίνοντας σε ύψος έως 105 χιλιομέτρων, προτού αυτοκαταστραφεί στην επιφάνεια του τον Απρίλιο του 2015.

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ

Παρασκευή, 8 Μαρτίου 2019

Πόσο ζυγίζει ο Γαλαξίας μας;


Περίπου 1,5 τρισεκατομμύρια ηλιακές μάζες

   Ασφαλώς δεν μπορούμε να βάλουμε τον γαλαξία μας σε μια ζυγαριά, αλλά οι επιστήμονες έκαναν μια νέα βελτιωμένη εκτίμηση για τη μάζα του και υπολόγισαν ότι αντιστοιχεί στη μάζα περίπου ενάμισι τρισεκατομμυρίων ήλιων.

Η νέα αυτή εκτίμηση τοποθετεί τον γαλαξία μας μάλλον κάπου στη μέση της κοσμικής κλίμακας, όσον αφορά τις μάζες των γαλαξιών. Οι πιο ελαφριοί ζυγίζουν περίπου ένα δισεκατομμύριο ηλιακές μάζες, ενώ οι πιο βαριοί 30 τρισεκατομμύρια ηλιακές μάζες ή 30.000 φορές περισσότερο σε σχέση με τους ελαφρύτερους.

Η μάζα του γαλαξία μας θεωρείται φυσιολογική για ένα γαλαξία της δικής του φωτεινότητας.

Παρόλο που η μάζα του γαλαξία μας είναι μια από τις πιο σημαντικές μετρήσεις, μετά από δεκαετίες σχετικών προσπαθειών οι έως τώρα εκτιμήσεις των επιστημόνων εμφάνιζαν εξίσου σημαντικές διαφορές, από 500 εκατομμύρια ως τρία τρισεκατομμύρια φορές μεγαλύτερη από τη μάζα του Ήλιου. Η μεγάλη αυτή απόκλιση οφείλεται κυρίως στις διαφορετικές μεθόδους εκτίμησης της σκοτεινής ύλης στο γαλαξία μας, η οποία αποτελεί περίπου το 90% της συνολικής μάζας του.

Μόνο ένα μικρό ποσοστό της μάζας του γαλαξία μας αποτελείται από την ορατή κοινή ύλη, που είναι κατανεμημένη στα περίπου 200 δισεκατομμύρια άστρα του, μεταξύ των οποίων και ο Ήλιος μας, ενώ μόνο η τεράστια κεντρική μαύρα του γαλαξία μας ζυγίζει περίπου τέσσερα εκατομμύρια ηλιακές μάζες. Το μεγαλύτερο μέρος της μάζας του γαλαξία μας είναι με τη μορφή της μυστηριώδους και αόρατης σκοτεινής ύλης.

«Δεν μπορούμε να ανιχνεύσουμε άμεσα τη σκοτεινή ύλη και αυτό οδηγεί στην τωρινή αβεβαιότητα για τη μάζα του γαλαξία μας, καθώς δεν μπορούμε να μετρήσουμε αυτό που δεν μπορούμε να δούμε», δήλωσε η Λόρα Γουάτκινς του Ευρωπαϊκού Νοτίου Αστεροσκοπείου (ESO).

Αυτή τη φορά όμως, συνδυάζοντας παρατηρήσεις από τα δορυφορικά τηλεσκόπια Hubble της NASA και Gaia της ESA και χρησιμοποιώντας μια νέα μέθοδο έμμεσης εκτίμησης, οι αστρονόμοι πιστεύουν ότι κατέληξαν σε μια πιο αξιόπιστη εκτίμηση. Όπως ανέφερε η διεθνής επιστημονική ομάδα, με επικεφαλής τη Γουάτκινς, η οποία θα κάνει τη σχετική δημοσίευση στο περιοδικό αστροφυσικής Astrophysical Journal, ο γαλαξίας μας «ζυγίζει» περίπου 1,5 τρισεκατομμύρια ηλιακές μάζες μέσα σε μια ακτίνα 129.000 ετών φωτός από το γαλαξιακό κέντρο.

πηγή: http://www.kathimerini.gr/1013666/article/epikairothta/episthmh/se-fysiologika-epipeda-to-varos-toy-gala3ia-mashttps://www.theguardian.com/science/2019/mar/07/scientists-milky-way-weighs-galaxy-hubble-nasa

Κυριακή, 20 Ιανουαρίου 2019

ολική έκλειψη Σελήνης



Αγαπητοί φίλοι του AstroVox,

Τα ξημέρωμα της Δευτέρας 21 Ιανουαρίου θα έχουμε την ευκαιρία στην Ελλάδα να παρατηρήσουμε μια ολική έκλειψη Σελήνης, εφόσον ο καιρός το επιτρέψει καθώς πολλές περιοχές της χώρας θα έχουν νεφοκάλυψη.

Παρόλο που οι εκλείψεις Σελήνης δεν είναι τόσο σπάνιες, ευκαιρία να δούμε πάλι ολική έκλειψη Σελήνης από την Ελλάδα θα έχουμε σε περισσότερο από 6 χρόνια, τον Σεπτέμβριο του 2025 οπότε δεν πρέπει να χάσουμε την ευκαιρία! Γιατί όμως αργεί τόσο πολύ η επόμενη ολική έκλειψη Σελήνης;
Το 2019 θα έχει και άλλη ορατή έκλειψη Σελήνης στην Ελλάδα τον Ιούλιο αλλά θα είναι μερική. Το 2020 θα έχει τέσσερις εκλείψεις Σελήνης, όλες παρασκιάς για οπουδήποτε στη Γη. Το 2021 θα έχει μία ολική έκλειψη Σελήνης, το Μάιο, αλλά δε θα φανεί καθόλου στην Ευρώπη. Στην Ελλάδα δε θα δούμε καθόλου ούτε τη μερική έκλειψη του Νοεμβρίου. Το 2022 θα έχει δύο ολικές εκλείψεις αλλά… η ατυχία μας χτυπά την πόρτα. Και αν η δεύτερη έκλειψη της χρονιάς, το Νοέμβριο, δε θα είναι ορατή καθόλου στην Ευρώπη, η ολική έκλειψη του Μαΐου μας ξεγλιστρά για μερικά μόλις λεπτά καθώς η Σελήνη στην Ελλάδα θα δύσει μερικά μόλις λεπτά πριν την έναρξη της ολικότητας. Το 2023 και το 2024 έχουν μόνο μερικές εκλείψεις και εκλείψεις παρασκιάς (3 στις 4 ορατές από Ελλάδα)…
…και έτσι φτάνουμε στο 2025 το οποίο θα έχει δύο ολικές εκλείψεις. Η πρώτη, το Μάρτιο, θα είναι σχεδόν αόρατη στην Ελλάδα καθώς ίσα θα προλάβουμε τη φάση της παρασκιάς στην έναρξη. Η δεύτερη, στις 7 Σεπτεμβρίου, θα «σπάσει» την ατυχία μας καθώς θα έχουμε τη δυνατότητα να δούμε ολόκληρη τη μερική και ολική φάση της έκλειψης.


Επιστρέφοντας στην έκλειψη της Δευτέρας, η Σελήνη θα βρίσκεται κοντά στο περίγειο της τροχιάς της που σημαίνει ότι η φαινόμενη διάμετρός της κατά τη διάρκεια της έκλειψης θα είναι αυξημένη. Το κυρίως φαινόμενο, δηλαδή η είσοδος της Σελήνης στη σκιά της Γης, θα ξεκινήσει στις 5:34 ώρα Ελλάδας. Η Σελήνη θα βρίσκεται σε ύψος 25 περίπου μοιρών στο δυτικό ουρανό. Νωρίτερα θα έχει ξεκινήσει η έκλειψη παρασκιάς η οποία ως γνωστόν είναι αδιόρατη αρχικά στο γυμνό μάτι αλλά θα γίνει ορατή καθώς πλησιάζουμε προς την έκλειψη σκιάς. Η ολική φάση θα αρχίσει στις 6:41 και θα διαρκέσει κάτι παραπάνω από μία ώρα Προς το τέλος της ολικότητας στις 7:43, η Σελήνη θα αγγίζει τον ορίζοντα καθώς ετοιμάζεται να δύσει. Ολόκληρη η ολική φάση της έκλειψης θα είναι ορατή στη χώρα μας, εκτός από κάποιες περιοχές της νότιας και ανατολικής Ελλάδας στις οποίες η Σελήνη θα δύσει ελάχιστα λεπτά πριν το τέλος της ολικότητας.

Οι ακριβείς χρόνοι του φαινομένου έχουν ως εξής σε ώρα Ελλάδας:

Έναρξη έκλειψης παρασκιάς: 4:36
Έναρξη μερικής έκλειψης: 5:34
Έναρξη ολικότητας: 6:41
Μέγιστο έκλειψης: 7:12
Τέλος ολικότητας: 7:43
Δύση Σελήνης: 7:50 (ανάλογα την περιοχή)
Τέλος μερικής έκλειψης 08:50 (Σελήνη κάτω από τον ορίζοντα)
Τέλος έκλειψης παρασκιάς 9:48 (Σελήνη κάτω από τον ορίζοντα)

Οι παρατηρητές θα πρέπει να εξασφαλίσουν ανεμπόδιστο ορίζοντα προς τα δυτικά ώστε να δουν όλα το φαινόμενο, ειδικά την ολική φάση όταν και η Σελήνη θα είναι πολύ χαμηλά.
Η έκλειψη θα είναι πλήρως ορατή σε Βόρειο και Νότιο Αμερική καθώς και τη Δυτική Ευρώπη και έστω και σε κάποιο τμήμα της, θα είναι ορατή από τα περισσότερα μέρη σε υπόλοιπη Ευρώπη και Αφρική. Μπορείτε να ενημερώνεστε για όλα τα αστρονομικά γεγονότα από το AstroVox μέσω του www.astrovox.gr αλλά και μέσω των κοινωνικών δικτύων:

https://twitter.com/astrovoxgr
https://www.facebook.com/astrovox

Πολλές ευχές για καθαρούς ουρανούς!


Ανδρέας Παπαλάμπρου
https://www.astrovox.gr/