Σάββατο, 30 Δεκεμβρίου 2017

Με υπέρ-Σελήνη και τους διάττοντες Τεταρτίδες αρχίζει το 2018



Δύο φορές θα υπάρξει υπέρ-Σελήνη το 2018 και η πρώτη θα είναι με το «καλημέρα» του νέου έτους, λίγο πριν τα χαράματα της Τρίτης, 2 Ιανουαρίου. Θα είναι το πιο μεγάλο και φωτεινό φεγγάρι όλου του 2018. Λίγο μετά, το βράδυ της Τετάρτης 3 Ιανουαρίου θα κορυφωθεί και η πρώτη βροχή διαττόντων του έτους, οι Τεταρτίδες, αλλά το δυνατό φεγγάρι σχεδόν θα τις «σβήσει».

Η σούπερ-Σελήνη (ή υπέρ-Σελήνη) θα συμβεί στις 04:24 ώρα Ελλάδας, όταν θα υπάρξει πανσέληνος, ενώ λίγο νωρίτερα, περίπου στις 11 το βράδυ της 1ης Ιανουαρίου, το φεγγάρι θα έχει βρεθεί στην κοντινότερη απόστασή του από τη Γη (περίπου στα 356.600 χιλιόμετρα). Κάτι ανάλογο θα συμβεί μόνο άλλη μια φορά μέσα στο 2018, στις 30 Ιανουαρίου, ενώ είχε προηγηθεί η υπερ-σελήνη της 3ης Δεκεμβρίου.

Ο Ιανουάριος θα έχει και μια δεύτερη πανσέληνο. Μάλιστα η επόμενη πανσέληνος της 31ης Ιανουαρίου θα συνδυασθεί με μια ολική έκλειψη της Σελήνης. Θα έχει προηγηθεί στις 30 Ιανουαρίου, περίπου στις 12 το μεσημέρι ώρα Ελλάδας, άλλη μια σούπερ-Σελήνη, με το φεγγάρι σε απόσταση 359.000 χιλιομέτρων από τη Γη.

Η Σελήνη ακολουθεί μια ελλειπτική τροχιά και η απόστασή της από τον πλανήτη μας δεν είναι σταθερή. Έτσι, τόσο το κοντινότερο σημείο της (περίγειο), όσο και το πιο μακρινό (απόγειο), εμφανίζουν αυξομειώσεις από μήνα σε μήνα. Η μέση απόσταση Γης-Σελήνης (περίπου 383.000 χιλιόμετρα σύμφωνα με τη NASA) αυξάνεται κατά περίπου 5% στο απόγειο και μειώνεται κατά 5% στο περίγειο.

Ο όρος υπέρ-Σελήνη ή σούπερ-Σελήνη, που σημαίνει ότι η πανσέληνος συμπίπτει με το περίγειο, δεν είναι επιστημονικός, αλλά δημιουργήθηκε το 1979 από τον αστρολόγο Ρίτσαρντ Νόλε. Έχει υιοθετηθεί επίσης από μερικούς ο όρος μικρο-Σελήνη ή μίνι-Σελήνη, όταν η πανσέληνος συμπίπτει με το απόγειο. Για να υπάρχει σούπερ-Σελήνη, το φεγγάρι πρέπει να απέχει λιγότερα από 360.000 χιλιόμετρα από το κέντρο της Γης.

Τεταρτίδες

Όπως κάθε χρονιά, το νέο αστρονομικό έτος ξεκινά με μια βροχή διαττόντων αστέρων, τις Τεταρτίδες (Quadrantids), που διαρκούν από τις 22 Δεκεμβρίου έως τις 17 Ιανουαρίου και φέτος θα κορυφωθούν νωρίς το βράδυ της Τετάρτης 3 Ιανουαρίου (περί τις 23:00 ώρα Ελλάδας) έως τα χαράματα της Πέμπτης. Όμως η πανσέληνος -και μάλιστα υπέρ-Σελήνη- που θα έχει προηγηθεί, θα «σβήσει» με τη λάμψη της τα περισσότερα μετέωρα από τον νυχτερινό ουρανό.

Οι Τεταρτίδες είναι καλύτερα ορατές στα πιο βόρεια γεωγραφικά πλάτη, ιδίως σε κατεύθυνση βορειανατολική στον ουρανό. Εμφανίζουν στο αποκορύφωμά τους έως 40 μετέωρα την ώρα, που εισέρχονται στην ατμόσφαιρα της Γης με ταχύτητα άνω των 40 χιλιομέτρων ανά δευτερόλεπτο, ενώ έχουν αναφερθεί έως και 120 μετέωρα κάποιες χρονιές. Λόγω της υπέρ-Σελήνης στις αρχές Ιανουαρίου, τα ορατά μετέωρα αναμένεται να μην ξεπεράσουν τα δέκα έως 25 ανά ώρα και αυτό μόνο σε περιοχές με σκοτεινό ουρανό χωρίς αστική φωτορύπανση.

Είναι μια βροχή διαττόντων λιγότερο γνωστή από άλλες όπως των Λεοντιδών, των Ωριωνιδών και των Διδυμίδων, καθώς τα μετέωρά της είναι πιο αχνά, αλλά συχνά φωτίζουν τον ουρανό με ασυνήθιστα γιγάντιες «ουρές».

Η συγκεκριμένη βροχή από «πεφταστέρια» έχει πάρει το όνομά της από έναν αχνό αστερισμό (Quadrans Muralis ή Επιτοίχιος Τετράς – ήταν ένα αρχαίο αστρονομικό εργαλείο πριν την εφεύρεση του τηλεσκοπίου), τον οποίο είχε ανακαλύψει ο Γάλλος αστρονόμος Ζερόμ Λαλάντ το 1795, αλλά δεν υπάρχει πια.

Σήμερα η πηγή προέλευσης των μετεώρων φαίνεται να είναι ο αστερισμός του Βοώτη, στον οποίο η Επιτοίχιος Τετράς ενσωματώθηκε το 1922, όταν η Διεθνής Αστρονομική Ένωση προσδιόρισε τους 88 αστερισμούς που υπάρχουν σήμερα.

Οι αστρονόμοι δεν είναι ακόμη σίγουροι ποιός ήταν ο διερχόμενος κομήτης, ο οποίος άφησε πίσω του την ουρά σκόνης και σωματιδίων, που μετατρέπονται σε μετέωρα κάθε φορά που η Γη διασταυρώνεται με την τροχιά τους. Είναι πιθανό να πρόκειται για τον αστεροειδή «2003 ΕΗ1» διαμέτρου περίπου δύο χιλιομέτρων, που αποτελεί απομεινάρι ενός πρώην κομήτη, του C/1490 Y1. Ο αστεροειδής επίσημα ανακαλύφθηκε το 2003, αλλά τον μητρικό κομήτη είχαν παρατηρήσει πρώτοι οι Κινέζοι, Ιάπωνες και Κορεάτες αστρονόμοι ήδη από τον 15ο αιώνα.

Οι πρώτες παρατηρήσεις των διαττόντων Τεταρτιδών στην Ευρώπη έγιναν από το Αστεροσκοπείο των Βρυξελλών το 1825.

πηγή: http://www.amna.gr/home/article/217664/Me-mia-souper-Selini-kai-tous-diattontes-Tetartides-xekina-to-2018

ΑΣΤΕΡΟΕΙΔΗΣ ΠΕΡΑΣΕ ΞΥΣΤΑ ΑΠΟ ΤΗ ΓΗ

 

Ένας αστεροειδής με μέγεθος λεωφορείου πέρασε ξυστά από τη Γη! Οι επιστήμονες της NASA ανακάλυψαν τον αστεροειδή μόλις τη μέρα των Χριστουγέννων και μετά από τρεις μέρες πέρασε ανάμεσα από τη Γη και τη Σελήνη. Αν έπεφτε όμως στη Γη, ελάχιστα πράγματα θα μπορούσε να κάνει κανείς με τόσο μικρό χρονικό περιθώριο.

Επρόκειτο για τον 52ο αστεροειδή που εντοπίσθηκε φέτος να περνάει ανάμεσα στον πλανήτη μας και στο φεγγάρι. Η προηγούμενη φορά που είχε γίνει κάτι τέτοιο, ήταν στις 21 Νοεμβρίου, όταν δύο αστεροειδείς είχαν περάσει ανάμεσα στη Γη και στο δορυφόρο της σε διάστημα μισής ώρας ο ένας από τον άλλο.

Ο διαστημικός βράχος «2017 ΥΖ4» είχε διάμετρο επτά έως 15 μέτρων και πέρασε σε απόσταση περίπου 224.000 χιλιομέτρων από τη Γη, κινούμενος με ταχύτητα 34.000 χιλιομέτρων την ώρα. Η μέση απόσταση Γης-Σελήνης είναι περίπου 384.400 χιλιόμετρα. Εντός του 2017 η NASA ανακάλυψε σχεδόν 2.000 νέους αστεροειδείς που πλησιάζουν σε απόσταση μικρότερη των δέκα εκατομμυρίων χιλιομέτρων και θεωρούνται έτσι «αντικείμενο κοντινό στη Γη» (Near-Earth Object-NEO). Όμως από αυτούς, μόνο για ένα μικρό ποσοστό (το 3%) είναι γνωστή η ακριβής θέση τους, συνεπώς υπάρχει πάντα ο κίνδυνος κάποιας δυσάρεστης «έκπληξης».

Σύμφωνα με τη NASA, έως τώρα έχουν ανακαλυφθεί σχεδόν 17.500 αντικείμενα ΝΕΟ, σχεδόν όλα αστεροειδείς (17.389). Ο ρυθμός ανακάλυψης νέων ΝΕΟ αυξάνεται συνεχώς: το 2015 είχαν εντοπισθεί 1.571, το 2016 1.888 και το 2017 (έως τις 24 Δεκεμβρίου) 1.985.

Ο νέος αστεροειδής, που εντοπίσθηκε από τηλεσκόπιο στην Αριζόνα των ΗΠΑ, ανήκει στην οικογένεια των αστεροειδών «Απόλλων», μία ομάδα που συχνά γυροφέρνει τη Γη. Ο «2017 ΥΖ4» είναι λίγο μικρότερος από τον αστεροειδή που εξερράγη πάνω από την ρωσική πόλη Τσελιάμπινσκ το 2013, τραυματίζοντας εκατοντάδες ανθρώπους και προξενώντας ζημιές σε κτίρια.

Μεγαλύτεροι αστεροειδείς, όπως ο διαμέτρου 45 μέτρων «2012 DA14», που πέρασε ξυστά από τον πλανήτη μας επίσης το 2013, θα μπορούσαν να καταστρέψουν περιοχές όσο μια μικρή πόλη. Ο «2017 ΥΖ4» δεν φαίνεται να αποτελεί απειλή για τη Γη στο μέλλον. Η NASA εκτιμά ότι κανείς από τους -γνωστούς τουλάχιστον- αστεροειδείς δεν έχει πιθανότητες να χτυπήσει τη Γη μέσα στον επόμενο αιώνα. Αλλά στο μεταξύ και η ίδια και ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Διαστήματος (ESA) και άλλες διαστημικές υπηρεσίες έχουν πάρει πιο σοβαρά το ζήτημα, βελτιώνοντας τις υποδομές παρατήρησης και καταστρώνοντας σχέδια έκτακτης ανάγκης.